Clearsite Kennisbank

Gutenberg: een nieuw begin, of het einde van WordPress?

WordPress

Over de impact van Gutenberg op WordPress, en hoe Clearsite daarmee omgaat.

Eind vorig jaar is er een grote update verschenen van WordPress. De zogeheten Gutenberg-update maakt veel los in de community. Mensen maken zich zorgen, weten niet of ze wel moeten updaten en snappen niet goed wat er nu allemaal gaat veranderen. Dat zetten we hier op een rijtje. Maar we bekijken vooral ook hoe wij er bij Clearsite mee omgaan en wat dat betekent voor zowel huidige als nieuwe klanten.

Wat is Gutenberg?

Allereerst, wat is Gutenberg nu precies? Samengevat is het een nieuwe editor. Waar er voorheen werd gewerkt met de ‘TinyMCE’ editor, is deze in de nieuwe update vervangen door Gutenberg. De editor is dus het venster waarin je berichten en pagina’s kunt opmaken. Waar dat voorheen enkel tekst, links en afbeeldingen ondersteunde, kan Gutenberg veel meer – denk aan het makkelijk invoegen van shortcodes, hele menu’s, bepaalde widgets… als gebruiker kun je er alles instoppen wat je maar wilt.

‘Dat klinkt eigenlijk best goed’, hoor ik je denken. Nu kan dat voor bepaalde gebruikers ook zeker zo zijn. Denk aan zelfstandigen die een eigen site beheren, of bloggers die nu nog sneller een magazine-waardige website kunnen neerzetten. Maar voor een grote groep WordPress-gebruikers is het een minder geslaagde update.

Reactie op ‘makkelijke’ website makers

Gutenberg wordt gezien als de reactie van WordPress op concurrenten die het iedereen mogelijk maken om gemakkelijk een website bij elkaar te ‘slepen’. De zogeheten drag and drop builders van onder andere Wix en Squarespace hebben veel mensen bij WordPress weggelokt en laatstgenoemde is daar niet blij mee. En dus wordt de groep die we hierboven al beschreven nu bedient met een soortgelijke oplossing.

Voor bedrijven die hun website(s) op WordPress hebben draaien doemt er een groot probleem op. WordPress wordt door professionele partijen gebruikt voor content management. De websites draaien er wel op maar het ontwerp wordt in de meeste gevallen extern gemaakt en geïntegreerd. Dit zorgt ervoor dat bedrijven zelf content kunnen beheren binnen een gemaakt ontwerp, hierdoor hoeven ze zelf dus niet na te denken over bijvoorbeeld een geoptimaliseerde gebruikerservaring. Dat wil zeggen: teksten, afbeeldingen, links, etc. Met de nieuwe editor kunnen de mensen echter veel meer. Zo kunnen zij bijvoorbeeld het volledige design van de website aanpassen door simpelweg met wat elementen te slepen. Hierdoor komen designs die met veel zorgvuldigheid zijn gemaakt, waarbij rekening is gehouden met de kernwaarden en bijvoorbeeld de brand/style guides van een bedrijf, in gevaar.

Dit laat wel zien dat deze update niet gunstig is voor de professionele groep van WordPress-gebruikers: bedrijven die controle moeten behouden over de uitstraling van de site.

De filosofie van WordPress lijkt op het spel te staan

WordPress is van oorsprong door de community geschreven software. Die community, dat zijn de gebruikers zelf, of in ieder geval een deel daarvan. WordPress is daar trots op en de filosofie is daar ook op gebaseerd. Om een citaat te gebruiken:

“The rule of thumb is that the core should provide features that 80% or more of end users will actually appreciate and use.” Vrij vertaald: “De stelregel is dat 80% van de daadwerkelijk gebruikte, gewaardeerde functies in de core aanwezig moeten zijn.”

Met de beslissing om Gutenberg de standaard editor te maken lijken ze hun eigen filosofie op het spel te zetten. Gutenberg werd gelanceerd als plugin voor mensen die, met alle respect, hobbymatig websites opzetten of als zelfstandige volledige controle over de site willen. De plugin werd al niet heel goed ontvangen, zo toonde de vele negatieve reviews aan. Toch besloot WordPress om van Gutenberg meer te maken dan een plugin. Waarover in de filosofie staat dat 80% van alle gebruikers ervan moeten profiteren. Dat is absoluut niet het geval: de 2/5 score illustreert dat.

Niet compatibel met maatwerk websites

Wanneer een website gebruik maakt van een ‘standaard’ WordPress thema is er niet zoveel aan de hand, technisch gezien. Maar wanneer er een unieke, op maat gebouwde website is gebouwd die op WordPress draait – zoals bij het overgrote deel van de professionele websites het geval is – dan geeft de update veel problemen.

Hier een voorbeeld van een gebruiker die een ‘voor & na’ situatie laat zien van de Gutenberg update met een site die gebruik maakt van unieke elementen.

Voor:

WordPress voor Gutenberg

Na:

WordPress Gutenberg

Clearsite bouwt maatwerk websites geheel naar wens van de klant, gebaseerd op onderzoek, op data, op de waarden van een bedrijf en de bijbehorende uitstraling. Daar voldoet alleen een unieke site die specifiek ontworpen is voor dat bedrijf. Dat betekent dat de update naar Gutenberg technische problemen gaat geven voor de huidige websites van onze klanten. Dit komt dus bovenop de zojuist beschreven uitdaging van contentbeheer.

Updates & ClassicPress

We hebben veel problemen besproken. Maar wat is nu de oplossing? Hoe gaan we bij Clearsite de WordPress websites van klanten veilig en up to date houden en ook zorgen voor restricties qua contentbeheer?

Allereerst zorgen we er natuurlijk voor dat we vanuit veiligheidsoogpunt altijd met een up-to-date versie van WordPress werken. Er is namelijk wel een lichtpuntje; Gutenberg kan worden uitgeschakeld.

Althans, voorlopig. WordPress communiceert dat gebruik van de klassieke editor tot tenminste 2022 mogelijk blijft waarna de Gutenberg editor verplicht ingeschakeld wordt. Dat betekent dus dat we voorlopig WordPress ook kunnen blijven updaten. Maar op de lange termijn is het onzeker wat er gaat gebeuren.

Clearsite kijkt daarom vast verder. Een optie die we daarbij aan het onderzoeken zijn is ClassicPress. Dit is een zogeheten fork van WordPress; een groep developers heeft zich afgescheiden van WordPress zelf om de klassieke versie van de software te behouden en aan te bieden onder de naam ClassicPress. Met deze versie geen kans op de aanwezigheid van Gutenberg.

ClassicPress

Daarnaast is deze versie compatibel met maatwerk WordPress websites waardoor het voor bedrijven een aantrekkelijke optie kan zijn.

ClassicPress is dus eigenlijk gewoon WordPress. Dezelfde code als de laatste versie van WordPress zonder Gutenberg, maar dan met een andere naam. De community achter ClassicPress is echter vrij nieuw. De groep achter ClassicPress zal zichzelf de komende tijd moeten bewijzen. Voor het succes ervan is dat team en ook de steun vanuit de community noodzakelijk; de software zal veilig moeten zijn en dat ook moeten blijven door regelmatige updates. We houden deze ontwikkelingen scherp in de gaten. Later dit jaar zullen we nogmaals een blog uitbrengen met een update van ons standpunt.

Voor nu zijn er dus voldoende opties en oplossingen. Het zal een spannend jaar worden voor WordPress. We houden je op de hoogte!